Saai!?!

De eerste indruk die je van iemand hebt, kan variëren van: “Goh wat een innemende persoonlijkheid” tot aan: “Wat is die jongen toch een saaie Piet!” Iedereen weet dat je niet af moet gaan op een eerste indruk. Maar toch, we doen het allemaal elke dag en in bijna elke situatie. Pas als je iemand beter leert kennen, krijg je ook te maken met hoe iemand echt is. En de eerste indruk van het enneagram? Daarbij werkt het net zo. Het eerste wat mensen vaak zeggen over het enneagram is: “Saai!” of: “Weer iets om iemand in een hokje te plaatsen.” In dit artikel een kennismaking met het enneagram. Het gaat over: “Wat is het enneagram?” “Wat is Essentie?” “Hoe ga je op de weg naar binnen?” en tenslotte: “De richting die het enneagram je wijst om jezelf beter te leren kennen.”

Wat is het enneagram?

Het enneagram is een grafisch symbool dat bestaat uit 9 punten die staan voor de 9 verschillende facetten (essenties) van de psyche van de mens. De 9 punten staan op een cirkel met in het midden een punt, de bron, de kern. De oorsprong van het enneagram zoals we het nu kennen, vind je bij de wijsheid van de soefi’s. Dat is een religieuze beweging die begrip heeft voor andere stromingen en die stromingen beter wil leren begrijpen. De soefi’s zijn altijd op zoek naar de dialoog en zijn ervan overtuigd dat iedere stroming in essentie naar hetzelfde streeft. Dat is de zoektocht naar God en heelheid. Zo is het ook met de 9 essenties van het enneagram, de ene is niet beter dan de andere. De ene mens is ook niet beter dan de andere. Ieder mens heeft zijn eigen unieke eigenschappen, mogelijkheden en talenten. Door samen met je gids stappen te zetten op de lijnen en punten van het enneagram – jouw reis op het enneagram – krijg je meer inzicht in jezelf en begrip voor jezelf. Dat werkt helend en werkt door naar relaties met anderen. Door jezelf te begrijpen, begrijp je ook iemand anders. Jij verandert! En die ander? Die ander hoef je niet te veranderen. Fritz Perls (gestalttherapeut) verwoordt het zo:
“Ik doe het mijne en jij doet het jouwe,
Ik ben niet op de wereld om aan jouw verwachtingen te voldoen
En jij bent niet op de wereld om aan mijn verwachtingen te voldoen.
Jij bent jij
En ik ben ik.
Als we elkaar ontmoeten, dan is dat fijn, maar
Als dat niet kan, dan is het pijnlijk of is dat jammer.”

Wat is Essentie?

Op het enneagram ga je op zoek naar je Essentie. Met een hoofdletter! Wat is dat precies? Dit is wat Don Richard Riso en Russ Hudson*) ervan zeggen: “Wanneer we het over de Essentie hebben, bedoelen we het in de letterlijke zin van het woord – wat we fundamenteel Zijn -, ons Essentiële zelf, de grond van het bestaan in ons. We zouden kunnen zeggen dat iedereen een individuele vonk van God in zich draagt, maar we zijn deze fundamentele waarheid vergeten.“ Samengevat is Essentie:
• Goddelijke vonk;
• Jouw fundamentele waarheid;
• Grond van jouw bestaan.
Dat wat je in Essentie bent, is vaak verborgen. Wat de meeste mensen van elkaar zien, is hun persoonlijkheid, dat is aangeleerd gedrag door opvoeding, cultuur en achtergrond. We hebben het contact met onze ware aard – wie we echt zijn – vaak verloren, door drukte, stress en de digitale wereld waarin we leven, terwijl toch de belangrijkste vragen van het leven zijn: “Wie ben ik?” “Waarom ben ik hier?” “Wat is de zin van alles?” Op het enneagram onderzoek je die vragen.

De weg naar binnen

Meestal kom je met een vraag of een probleem, bijvoorbeeld over burn-out, scheiding, werkloosheid en met gevoelens van boosheid of verdriet. Tijdens een sessie onderzoek je intuïtief een of meerdere punten op het enneagram: Je staat stil op het punt dat je zelf kiest. Samen met de gids zet je stappen om te zien en te ervaren wie je als persoon eigenlijk bent, wat je beweegt, wat je denkt, wat je voelt en hoe je handelt. En waarom je doet wat je doet. Tegenwoordig zijn veel mensen zichzelf kwijtgeraakt en zijn ver verwijderd van hun oorspronkelijke energie of creativiteit. Eigen wensen, eigen mogelijkheden en talenten zijn vaak volledig ondergesneeuwd geraakt. Samen met een gids zet je dan stappen naar je Essentie, je authentieke zelf. Dat is een reis naar het middelpunt van het enneagram. Tijdens de reis stelt de gids je vragen en leer je jezelf beter te begrijpen. Je wordt je bewust van wie je bent en waarom je zo doet zoals je doet. Dat is een proces van heling en kan bevrijdend werken. En je mag jezelf zijn en worden. Dat zegt Anna Terruwe in onderstaand gedicht:
‘Jij mag zijn zoals je bent,
om te worden die je bent,
maar nog niet kunt zijn.
En je mag het worden
op jouw wijze en op jouw uur.’

Achteraf verbaast het de deelnemers vaak dat wat er plaatsvindt tijdens de sessie op het enneagram ook feilloos klopt!

De richting die het enneagram je wijst

Het enneagram is niet de methode om iemand in een hokje te plaatsen. Wel geeft het je een richting aan om jezelf beter te leren kennen en persoonlijk te groeien. Het laat je zien dat je jezelf met allerlei overlevingsmechanismen behoorlijk hebt beperkt. Het enneagram laat je het hokje zien waar je al in zit – en wijst de weg hoe je daaruit kunt komen. Dus wil je jezelf beter leren kennen? Maak dan eens kennis met het enneagram, dat is geen saaie, maar een spannende reis!
*) Bron: De wijsheid van het enneagram – Don Richard Riso en Russ Hudson

Dit interview is geplaatst in PSC-magazine 2015 editie 1.